Bolgariya aholisi
Bolgariya Respublikasi demografiyasi Bolgariya Milliy statistika instituti tomonidan nazorat qilinadi. Bolgariya aholisining demografik xususiyatlariga aholi zichligi, etnik kelib chiqishi, ta'lim darajasi, aholi salomatligi, iqtisodiy holat, diniy mansublik va boshqalar kiradi.
Bolgariya aholisi 2024-yilda taxminan 6,4 million kishini tashkil etgan. Turli xil taxminlarga koʻra, milodiy 700 yilda Bolgariya oʻrta asrlar aholisi 1,1 millionga, 1365-yilda esa 2,6 millionga yetgan.
Aholisi va fertilligi
2011-yildagi aholini ro'yxatga olishda Bolgariya aholisi jami 7 364 570 kishini tashkil etgan, biroq 2021-yildagi aholini ro'yxatga olish natijasida aholi soni 6,5 millionga kamayganini hisobga olgan.
Eng yuqori koʻrsatkich 1989-yilda, kommunistik rejimning yarim asridan soʻng, aholi soni 9 009 018 ta boʻlgan chegaralar ochilgan yili boʻlgan edi.
Umumiy tug'ilish darajasi har bir ayolga tug'ilgan bolalar soni hisoblanadi. U butun davr uchun juda yaxshi ma'lumotlarga asoslangan.
Tarixiy tendensiyalar
- 1912–1913-yillar - Bolqon urushlari
- 1915–1918-yillar - Birinchi jahon urushi
- 1989–1990-yillar - Xalq Respublikasi tugashi va 1989-yilda turklarni Bolgariyadan haydash
- 2020–2023-yillar – COVID-19 pandemiyasi
Bolgariya yerlarida tugʻilish va tabiiy oʻsish koʻrsatkichlari boʻyicha birinchi ishonchli maʼlumotlar 1800-yillarning oʻrtalariga toʻgʻri keladi.
Turk statistikasichi Kemal Karpatning soʻzlariga koʻra, 1830-yillarning boshida Usmonli imperiyasida musulmon boʻlmagan bolgarlar unumdorlikni sezilarli darajada oshirgan. Demografik turg'unlikdan aziyat chekayotgan musulmonlar orasida ularning o'rtacha o'sish darajasi yiliga 2% gacha ko'tarildi.
Shu tendensiya 1878-yilda Bolgariyaning Usmonlilar hukmronligidan ozod etilganidan soʻng ham davom etdi.
1890-yillarning boshiga qadar Bolgariyadagi musulmonlar tug‘ilish ko‘rsatkichlari pastki 20-yillarda pravoslav nasroniylar orasida +40‰ ko‘rsatkichlari bilan kamaygan bo‘lsa, tabiiy o‘sish ko‘rsatkichlari nolga teng bo‘ldi.
Musulmonlar demografik inqirozi va Turkiyaga og‘ir migratsiya Bolgariya musulmon va turk aholisining 1880-yilda 28,7% dan 1910-yilda 13,8% gacha, musulmonlar uchun esa 26,2% dan 10,7% gacha qisqarishining ikki asosiy sababi bo‘ldi.
Musulmonlarning tug‘ilishi va tabiiy o‘sish ko‘rsatkichlari 1890-yillarning oxiridan sekin ko‘tarila boshladi, biroq 1924-yilda pravoslavlikdan oshib ketdi.
Shunga qaramay, Sharqiy pravoslavlar emas, balki Bolgariyaning Rim-katoliklari davrdagi eng yuqori tug‘ilish ko‘rsatkichiga ega bo‘lgan, garchi odatda juda yuqori o‘lim ko‘rsatkichlari bilan qoplangan bo‘lsa-da.
1930-yillar va 1940-yillarda etnik bolgarlar demografik oʻtishlarining 2-bosqichini yakunladilar va ularning orasida tugʻilish koʻrsatkichi 1946-yilga kelib atigi 23,3‰ ga yoki Bolgariyaning ikki yirik ozchiliklari — Turklar (40,9‰) va Romanlar (47,2‰) tugʻilish koʻrsatkichidan ikki bara past boʻldi.
Shu bilan birga, yuqori o'lim holatlari sababli Bolgariya turklari orasida tabiiy o'sish darajasi etnik bolgariyaliklar (12,1‰ vs 11,1‰) bilan deyarli bir xil bo'lgan bo'lsa, ruminilar orasidagi ko'rsatkich ikki baravar yuqori bo'lgan (23,1‰).
2016-yilda Bolgariyada jami 64 984 ta jonli tug‘ilish qayd etilgan bo‘lib, bu mamlakatga 9,1‰ miqdorida qo‘pol tug‘ilish darajasini keltirib chiqardi.
Bolgariyada har bir ayolga jami 1,58 nafar bola tug‘ilish darajasi past (2021-yilgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra). Bu 1990-yillarning oxiridan sezilarli darajada yuqori, biroq hali almashtirishdan past va aholining, ayniqsa, emigratsiya bilan keyingi pasayishini oldini olish uchun yetarli emas.
Ushbu maqola bir nechta yangiliklar xabarlaridan foydalangan holda sun'iy intellekt yordamida yozilgan va tahririyat tamoyillarimiz asosida muharrirlarimiz tomonidan ko'rib chiqilgan. Tahririyat standartlari · Xabar berish va aloqa
Sharhlar 0